Przegląd systematyczny ptaków zarejestrowanych w Starachowicach

Rząd: Perkozy Podicipediformes
Rodzina: Perkozy Podicipedida

Perkozek (Tachybaptus ruficollis)
Perkoz dwuczuby (Podiceps cristatus)
Perkoz rdzawo szyi (Podiceps grisegena)
Perkoz zausznik (Podiceps nigricollis)

Rząd: Pełnopłetwe Pelecaniformes
Rodzina: Kormorany Phalacrocoracidae

Kormoran czarny (Phalacrocorax carbo)

Rząd: Brodzące Ciconiiformes
Rodzina: Czaplowate Ardeidae

Czapla biała (Egretta alba)
Czapla siwa (Ardea cinerea)
Bąk (Botaurus stellar)s
Bączek (Ixobrychus minutes)

Rodzina: Bocianowate Ciconiidae
Bocian czarny (Ciconia nigra)
Bocian biały (Ciconia ciconia)

Rząd: Blaszkodziobe Anseriformes
Rodzina: Kaczkowate Anatidae

Krzyżówka (Anas platyrhynchos)
Łabędź niemy (Cygnus olor)
Gęś gęgawa (Anser anser)
Świstun (Anas penelope)
Cyranka (Anas querquedula)
Cyraneczka (Anas crecca)
Płaskonos (Anas clypeata)
Głowienka (Aythya Felina)
Czernica (Kaczka czernica) (Aythya fuligula)
Markaczka (Melanitta nigra)
Uhla (Melanitta Fusa)
Gągoł (Bucephala clangula)

Rząd: Szponiaste Falconiformes
Rodzina: Jastrzębiowate Accipitridae

Myszołów (Buteo buteo)
Trzmielojad (Pernis apivorus)
Błotniak stawowy (Circus aeruginosus)
Błotniak zbożowy (Circus cyaneus)
Jastrząb (Accipiter gentilis)
Krogulec (Accipiter nisus)

Rząd: Sokołowe Falconiformes
Rodzina: Sokołowate Falconidae

Pustułka (Falco tinnunculus)
Kobuz (Falco subbuteo)

Rząd: Grzebiące (kuraki) Galliformes
Rodzina: Kurowate Phasianidae

Kuropatwa (Perdix perdix)
Bażant (Phasianus colchicus)

Rodzina: Głuszcowate Tetranoidae
Cietrzew (Tetrao tetrix)
Jarząbek (Bonasa Banasia)

Rząd: Żurawiowe Gruiformes
Rodzina: Chruściele Rallidae

Kureczka zielonka (Porzana parva)
Wodnik (Rallus aquaticus)
Kokoszka (Gallinula chloropus)
Łyska (Fulica atra)
Derkacz (Crex crex)

Rodzina: Żurawie Gruidae
Żuraw (Grus grus)

Rząd: Siewkowe Charadriiformes
Rodzina: Siewkowate Charadriidae

Czajka (Vanellus vanellus)
Sieweczka rzeczna (Charadrius dubius)

Rodzina: Bekasowate Scolopacidae
Bekas kszyk (Gallinago gallinaro)
Bekas mały (bekasik) (Lymnocryptes minimus)
Słonka (Scolopax rusticola)
Brodziec piskliwy (krzykliwy) (Actitis hypoleucos)

Rodzina: Mewy Laridae
Mewa mała (Larus minutus)
Mewa śmieszka (Larus ridibundus)
Mewa pospolita (Larus minutus)

Rodzina: Rybitwy Sternidae
Rybitwa rzeczna (Sterna hirundo)
Rybitwa białoczelna (Sternula albifrons)
Rybitwa białowąsa (Chlidonias hybridus)
Rybitwa czarna (Chlidonias Niger)
Rybitwa białoskrzydła (Chlidonias leucopterus)

Rząd: Gołębiowe Columbiformes
Rodzina: gołębiowate Columbidae

Gołąb miejski (Columba livia forma urbana)
Grzywacz (Columba palumbus)
Sierpówka (Streptopelia decaocto)
Turkawka (Streptopelia turtur)

Rząd: Kukułkowe Cuculiformes
Rodzina: kukułkowate Cuculidae

Kukułka (Cuculus canorus)

Rząd: Sowy Strigiformes
Rodzina: Puszczykowate Strigidae

Puszczyk (Strix aluto)
Uszatka (Asio otus)

Rząd: Lelkowe Caprimulgiformes
Rodzina: Lelkowate Caprimulgidae

Lelek (Caprimulgus europaeus)

Rząd: Jerzykowe Apodiformes
Rodzina: Jerzykowate Apodidae

Jerzyk (Apus apus)

Rząd: Kraskowe Coraciiformes
Rodzina: Zimorodkowate Alcedinidae

Zimorodek (Alcedo atthis)

Rodzina: Kraski Coraciidae
Kraska (Coracias garrulus)

Rodzina: Dudki Upupidae
Dudek (Upupa epos)

Rząd: Dzięciołowe Piciformes
Rodzina: Dzięciołowate Picidae

Dzięcioł czarny (Dryocopus martius)
Dzięcioł duży (Dendrocopos major)
Dzięcioł zielono siwy (Picus canus)
Dzięcioł zielony (Picus viridis)
Dzięcioł białoszyi (Dendrocopos syriacus)
Dzięcioł średni (Dendrocopos medius)
Dzięciołek (Dendrocopos minor)
Krętogłów (Jynx torquilla)

Rząd: Wróblowe Passeriformes
Rodzina: Skowronki Alaudidae

Lerka (Skowronek borowy) (Lullula arboreta)
Skowronek polny (Alauda arvensis)
Dzierlatka (Galerida cristata)

Rodzina: Jaskółkowate Hirundinidae
Jaskółka dymówka (Hirundo rustica)
Jaskółka oknówka (Delichon Urtica)
Jaskółka brzegówka (Riparia riparia)

Rodzina: Pliszkowate Motacillidae
Świergotek drzewny (Anthus trivialis)
Pliszka żółta (Motacilla flava)
Pliszka siwa (Motacilla alba)
Pliszka górska (Motacilla cinerea)

Rodzina: Jemiołuszkowate Bombycillidae
Jemiołuszka (Bombycilla garrulus)

Rodzina: Strzyżyki Troglodytidae
Strzyżyk (Troglodytes troglodytes)

Rodzina: Płochacze Prunellidae
Płochacz pokrzywnica (Prunella modularis)

Rodzina: Drozdowate Turdidae
Rudzik (Erithacus rubecula)
Słowik szary (Luscinia luscinia)
Słowik rdzawy (Luscinia megarhynchos)
Kopciuszek (Phoenicurus ochruros)
Pokląskwa (Saxicola rubetra)
Białorzytka (Oenanthe oenanthe)
Kos (Turdus merula)
Kwiczoł (Turdus pilaris)
Drozd śpiewak (Turdus philomelos)
Rokitniczka (Acrocephalus schoenobaenus (L., 1758))
Pleszka (Phoenicurus phoenicurus)
Kląskawka (Saxicola rubicola)
Paszkot (Turdus viscivorus)

Rodzina: Pokrzewkowate Sylviidae
Łozówka (Acrocephalus palustris)Trzcinniczek (Acrocephalus scirpaceus)
Trzciniak (Acrocephalus arundinaceus) (L., 1758)
Zaganiacz (Hippolais icterina)
Piegża (Hippolais icterina)
Cierniówka (Sylvia communis)
Gajówka ( Pokrzewka ogrodowa) (Sylvia borin)
Kapturka (Pokrzewka czarnołbista) (Sylvia atricapilla)
Świstunka leśna (Phylloscopus sibilatrix)
Pierwiosnek (Phylloscopus collybita)
Piecuszek (Phylloscopus trochilus)
Mysikrólik (Regulus regulus)
Świerszczak (Locustella naevia)
Strumieniówka (Locustella fluviatilis)
Brzęczka (Locustella luscinioides)
Pokrzewka jarzębata (Sylvia nisoria)

Rodzina: Muchołówki Muscicapidae
Muchołówka szara (Muscicapa strata)
Muchołówka żałobna (Ficedula hypoleuca)

Rodzina: Ogoniatki Panuridae
Wąsatka (Panurus biarmicus)

Rodzina: Raniuszki Aegithalidae
Raniuszek (Aegithalos caudatus)

Rodzina: Sikory Paridae
Czarnogłówka (sikora czarnogłowa, Sikora czarnogłówka) (Parus montanus)
Czubatka (Sikora czubatka) (Parus cristatus)
Sosnówka (Sikora sosnówka) (Parus ater)
Modraszka (Sikora modra) (Parus caeruleus)
Bogatka (Sikora bogatka) (Parus major)
Sikora uboga (szarytka) (Parus palustris)

Rodzina: Kowalikowate Sittidae
Kowalik (Sitta europaea)

Rodzina: Pełzaczowate Certhidae
Pełzacz leśny (Certhia familiaris)
Pełzacz ogrodowy (Certhia brachydactyla)

Rodzina: Remizy Remizidae
Remiz (Remiz pendulinus)

Rodzina: Wilgi Oriolidae
Wilga (Oriolus oriolus)

Rodzina: Dzierzbowate Laniidae
Gąsiorek (Dzierzba gąsiorek) (Lanius collurio)
Srokosz (Lanius excubitor)

Rodzina: Krukowate Corvidae
Sójka (Garrulus glandarius)
Sroka (Pica pica)
Kawka (Corvus monedula)
Wrona (Corvus cornix)
Gawron (Corvus frugilegus)

Rodzina: Szpakowate Sturnidae
Szpak (Sturnus vulgaris)

Rodzina: Wikłaczowate Ploceidae
Wróbel (Passer domesticus)
Mazurek (Passer montanus)

Rodzina: Łuszczaki Fringillidae
Zięba (Fringilla coelebs)
Jer (Zięba jer) (Fringilla montifringilla)
Kulczyk (Serinus serinus)
Dzwoniec (Carduelis chloris)
Szczygieł (Carduelis carduelis)
Makolągwa (Carduelis cannabina)
Gil (Pyrrhula pyrrhula)
Dziwonia (Carpodacus erythrinus)
Grubodziób (Coccothraustes coccothraustes)
Czyżyk (Carduelis spinus)

Rodzina: Trznadlowate Emberizidae
Trznadel (Emberiza citronella)
Potrzos (Emberiza schoeniclus)
Potrzeszcz (Emberiza kalandra)

Literatura dotycząca regionu świętokrzyskiego

Adamski P., Wróbel I., Zając T. 2004. Delta Środkowej Nidy. Biuletyn PKE. 1: 4-7.

Anonymus. 1935. Statystyka głuszców w lasach państwowych w 1935r. Łowiec polski, 28: 235.

Anonymus. 1955. Zwierzostan Świętokrzyskiego Parku Narodowego. Łowiec  polski 9: 12-14.

Anonymus. 1984. Leopold Pac – Pomarnacki, myśliwy, pisarz przyrodnik i żołnierz. Woj. Inf. Kult. Kontakt. 12: 12-15.

Awifauna Krainy Gór Świętokrzyskich. Raport za rok 2001. Kulon 8: 53-82.

Badowski A. 1992. Biologia i ekologia ptaków wodno-błotnych doliny rzeki Drzewiczki w okolicach wsi Zameczek. Praca magisterska, WSP w Kielcach.

Bajor B. 1975. Przyroda Ziemi Opoczyńskiej. Chrońmy przyr. ojcz. 31, 6: 29-34.

Bajor B. 1979. Oby nie odleciały na zawsze. Łowiec polski 22: 6.

Bajor B. 1979. Stan bociana białego Ciconia ciconia na Kielecczyźnie. Chrońmy przyr. ojcz. 35: 62-64.

Bajor B. 1983. Zanim zginie ostatni cietrzew Lyrurus tetrix. Chrońmy przyr. ojcz. 39, 4: 66-67.

Bajor J. B. 1988. O ochronę zbiornika wodnego Hańcza. Chrońmy przyr. ojcz. 4: 82-83.

Bajor J. B. 1989. Orlik krzykliwy Aquila pomarina i bocian czarny Ciconia nigra w nadleśnictwie Barycz. Chrońmy przyr. ojcz. 45, 2: 59-60.

Bakalarczyk 1977. Awifauna obszaru miejskiego Starachowic na tle warunków ekologicznych i podstawy jej ochrony. Praca magisterska. WSP Kielce.

Bargiel R., Pędziwilk A. 1998. Sprawozdanie z akcji zimowego liczenia ptaków wodnych w regionie łódzkim w styczniu 1998 roku. Biul. Faun. Polski Środkowej – Kręgowce. 4, 1: 11.

Barański S. 1953. Czarne bociany w Górach Świętokrzyskich. Łowiec polski 2: 30.

Barański S. 1954. Nowe stanowisko lęgowe bociana czarnego (Ciconia nigra L.) w Górach Świętokrzyskich. Chrońmy przyr. ojcz. 10, ¾: 76-80.

Bednorz J. 1974. Bocian czarny (L.) w Polsce. Ochrona Przyr. 39: 201-243.

Błoński W. 1998. Gniazdowanie rybitwy białowąsej (Chlidonias hybridus) w Starachowicach. Kulon 1: 95-96.

Bracha Z. 1988. Gospodarka łowiecka w Niecce Nidziańskiej. Studia Ośr. Dok. Fizj. 16: 153-168.

Brzęk G. 1996. Władysław Taczanowski. Orlik 19: 1-6.

Burzyński I. 1998. Rezerwaty Ziemi Piotrkowskiej. Zespół Nadpilicznych Parków Krajobrazowych.

Cais L. 1963. Badania nad składem pokarmu kilku gatunków sów. Zesz. nauk. UAM, Ser. 

Biol 4: 3-21.

Chmielewski S. 1988. Ostoje ptaków wodno-błotnych w centralnej Polsce. Przyr. Polska. 4. 10-11.

Chmielewski S. 1992. Waloryzacja ornitologiczna zagrożonych i ginących gatunków ptaków na terenie woj. kieleckiego. Maszynopis UW w Kielcach.

Chmielewski S. 1995. Zbiornik Sulejowski – 20 lat eksploatacji. Przyr. Polska. 6.12-13.

Chmielewski S. 1996. 20 lat eksploatacji Zbiornika Sulejowskiego – i co dalej ?. Aura. 8. 20-21

Chmielewski S. 1997. Zmiany w awifaunie doliny Pilicy po budowie Zbiornika Sulejowskiego. Kulon 1: 33-40.

Chmielewski S., Słupek J. 1991. Wstępna charakterystyka awifauny Świętokrzyskiego Parku Narodowego. Kronika Świętokrzyskiego Parku Narodowego, Bodzentyn, t. 31, s. 85-105.

Chmielewski S., Słupek J. 1992. Sprawozdanie z obozu szkoleniowo-naukowego Sekcji Przyrody Muzeum Okręgowego w Radomiu. Maszynopis UW w Kielcach.

Chmielewski S., Kowalski M. 1993. Inwentaryzacja stanowisk płomykówki (Tyto alba) i nietoperzy (Chiroptera) na terenie woj. radomskiego. Maszynopis UW w Radomiu.

Chmielewski S., Tabor J. 1994. Inwentaryzacja faunistyczna doliny Pilicy ze szczególnym uwzględnieniem awifauny lęgowej. Maszynopis UW w Piotrkowie Trybunalskim.

Chmielewski S., Sosnowski J. 1995. Stan środowiska przyrodniczego doliny Pilicy po budowie zbiornika sulejowskiego. Gospodarka Wodna 1. 18-19.

Chmielewski S., Dombrowski A., Kot H., Rzępała M. 1996. Liczebność ptaków drapieżnych w krajobrazie rolniczym Mazowsza i Południowego Podlasia. Not. Orn. 37: 39-53.

Chmielewski S., Sosnowski J. 1997. Ochrona stanowisk kraski Coracias garrulus w Puszczy Pilickiej i Kozienickiej. Orlik 28: 3-6.

Chmielewski S., Ciach M., Tabor J. 1997. Ocena wpływu eksploatacji Zbiornika Sulejowskiego na jego awifaunę lęgową. Maszynopis UW w Piotrkowie Trybunalskim.

Chmielewski S., Tabor J., Maksalon L. 1998a. Rozmieszczenie i zmiany liczebności bociana czarnego Ciconia nigra w województwie kieleckim. Chrońmy przyr. ojcz. 2: 101-108.

Chmielewski S., Tabor J., Tabor M., Tabor A. 1998b. Ziemia Radomska i Kielecka. W: J. Krogulec (red.). Ptaki łąk i mokradeł Polski (Stan populacji, zagrożenia i perspektywy ochrony. IUCN Poland, Warszawa 229-262.

Chmielewski S., Fijewski Z., Kusiak P., Maksalon L., Rębiś M. 1998c. Chrońmy cietrzewie. Wyd. R-KTP.

Chmielewski S., Fijewski Z. 2000. Liczebność i rozmieszczenie cietrzewia Tetrao tetrix na Kielecczyźnie w roku 1997. Not. Orn. 41: 246-249.

Chmielewski S., Wilniewczyc P., Tabor J. 2000. Awifauna okresu lęgowego doliny górnej i środkowej Pilicy. Kulon 5: 117-136.  

Chmielewski S. Słupek J. 2002. Sprawozdanie z obozu szkoleniowo-naukowego w Świętokrzyskim Parku Narodowym. Kulon 7: 117-120.  

Chmielewski S., Fijewski Z., Nawrocki P., Polak M., Sułek J., Tabor J., Wilniewczyc P. 2005. Ptaki Krainy Gór Świętokrzyskich. Monografia faunistyczna. Bogucki Wyd. Nauk.

Ciach M., Furmanek M. 1998. Stwierdzenie sóweczki Glaucidium passerinum na Nizinie Mazowieckiej. Kulon 3: 210-211.

Cieśliński S., Kowalkowski A. 2000. Monografia Świętokrzyskiego Parku Narodowego. Wyd. ŚPN. Bodzentyn – Kraków.

Chylarecki  P., Sachanowicz K., Goławski A. 2000. Nalot rybitwy białoskrzydłej Chlidonias leucopterus w środkowo-wschodniej Polsce w roku 1996. Kulon 5: 92-96.

Czapulak A., Wieloch M. 1988. O polskiej odmianie („immutabilis”) łabędzia niemego (Cygnus olor). Not. Orn. 29: 43-52.

Ćmak J. 1957. Spostrzeżenia nad ptakami Świętokrzyskiego Parku Narodowego w latach 1953-1956. Chrońmy przyr. ojcz. 13, 6: 33-37.

Ćmak J. 1958. Synogarlica turecka w Kielcach. Chrońmy przr. ojcz. 14, 4: 34-35.

Ćmak J. 1959. Świat zwierzęcy Parku Narodowego. W: Szafer W. (red.): Świętokrzyski Park Narodowy. Wyd. Zakł. Och. Przyr. nr 16, 91-122.

Ćmak J. 1962. Charakterystyka ekologiczna zespołów ptaków (Aves) w biotopach Chełmowej Góry. Ann. UMCS Sect. C, 17: 259-296.

Ćmak J. 1988. Występowanie i rozmieszczenie ryb, ptaków i ssaków w Niecce Nidziańskiej. Studia Ośr. Dok. Fizj. 16: 113-152.

Ćmak J. 1989. Ługi, ornitologiczny rezerwat przyrody w Krainie Gór Świętokrzyskich. Chrońmy przyr. ojcz. 1: 21-27

Ćmak J., Karczewski J., Stachurska E., Stachurski M., Tomków M. 1982. Inwentaryzacja stanowisk oraz zasobów roślin i zwierząt poddanych pod prawną ochronę gatunkową w woj. kieleckim. Raport – maszynopis UW w Kielcach.

Ćmak J., Stachurski M. 1988. Rozlewisko pod Skowronnem, projektowany rezerwat przyrody koło Pińczowa w województwie kieleckim. Chrońmy przyr. ojcz. 44, 2: 59-63.

Ćmak J., Osicki T. 1989. Walory ornitologiczne Wyżyny Przedborskiej. Chrońmy przyr. ojcz. 45, 2: 60-65.

Cupiał E. 1978. Awifauna okolic Radoszyc na tle miejscowego zróżnicowania występujących biotopów i warunki jej ochrony. WSP Kielce

Czyż S. 1997. Polska odmiana „immutabilis” łabędzia niemego Cygnus olor w okolicach Częstochowy. Not. Orn. 3: 231-233.

Dobrowolski K. A., Pielowski Z., Pinowski J., Wasilewski A. 1962. Das Vorkommen des Kolkraben (Corvus c. corax L.) in Polen im Zusammenhang mit seinen Areals – und Quantitätsveränderungen in Mitteleuropa. Ekol. pol. Ser. A, 10: 375-456

Dobrowolski K., A., Nowak E. 1965. Występowanie remiza, Remiz pendulinus (L.) w Polsce. Acta orn. 9: 77-119.

Domaniewski J. 1921. Fauna ornitologiczna dorzecza Wisły i jej stosunek do fauny dorzeczy większych rzek sąsiednich. Monografia Wisły, 5 (18).

Domaniewski J. 1928. Przegląd krajowych form rzędu Falconiformes. Spraw. K.F.A.U., 63:209-227.

Domaniewski J. 1933. Materjały do rozmieszczenia głuszca (Tetrao urogallus Linn.) w Polsce. Acta orn. Mus. Zool. Polon. 1: 83-121.

Domaszewicz A. 1995. Sowa błotna Asio flameus w Polsce – rozmieszczenie i ochrona. Chrońmy przyr. ojcz. 2: 40-50.

Dombrowski A., Chmielewski S. 1996. Czy kulon Burhinus oedicnemus w Polsce wyginie? Chrońmy przyr. ojcz. 52, 5. 99-103.

Dombrowski A., Chmielewski S. 1996. Kulon (Burhinus oedicnemus) – najsilniej zagrożony wyginięciem przedstawiciel krajowej i mazowieckiej awifauny. Kulon 1: 3-9.

Dudzik K., Putowski P. 2005. Pierwsze przypadki gniazdowania łabędzia krzykliwego Cygnus cygnus w Krainie Gór Świętokrzyskich. Kulon 10: 59-61.

Dunajewski A. 1931. Spis ptaków obserwowanych w okolicach źródeł Nidy i Pilicy (pow. włoszczowski). Fragm. faun. Mus. Zool. Polon. 1: 371-387.

Dunajewski A. 1936a. Materjały do występowania bociana czarnego (Ciconia nigra Linn.) w Polsce. Acta orn. Mus. Zool. Polon. 2: 1-26.

Dunajewski A. 1936b. Materjały do rozmieszczenia czapli siwej (Ardea cinerea cinerea Linn.) w Polsce. Acta orn. Mus. Zool. Polon., 1: 429-466.

Dyrcz A. 1966. Rozmieszczenie kolonii gawrona, Corvus frugilegus L. w Polsce. Acta orn. 9: 99-111.

Fiedler Z. 1975. Nadnidziańskie „jeżoki”. Łowiec polski 6: 8-9.

Fiedler Z. 1976. Lęgi dzikich gęsi na Kielecczyźnie. Łowiec polski 18: 4.

Fijewski Z. 1996. Pierwsze stwierdzenie płochacza syberyjskiego (Prunella montanella) w Polsce. Not. Orn. 37:146-147.

Fijewski Z., Jarząbek M., Sułek J. 1997. Pierwsze obserwacje puszczyka uralskiego Strix uralensis w Świętokrzyskim P. N. i na innych terenach Kielecczyzny. Orlik 27: 14-15.

Fijewski Z. 1997. Awifauna lęgowa rezerwatu „Świnia Góra”. Kulon 2: 195-199.

Fijewski Z. 1998. Ptaki parku im. Tarnowskich w Końskich. Kulon 3: 89-93.

Fischer W. 1961. Ornitologische Beobachtungen in der Bialowiezer Heide und in der Pilica-Niederung bei Smardzewice. Falke, 12: 418-420.

Furmanek M., Osojca G. 1996. Awifauna tarasu zalewowego Iłżanki w okresie lęgowym. Kulon 1: 11-20.

Furmanek M., Wesołowski A. 2000. Pierwsze stwierdzenie zaroślówki Acrocephalus dumetorum w Krainie Gór Świętokrzyskich. Kulon 5: 91-92.

Głowaciński Z. 1974. Ekspansja muchołówki białoszyjej Ficedula albicollis (Temm.) w Europie Środkowej. Prz. Zool. 4:472-484.

Głowaciński Z. (red.). 2001. Polska czerwona księga zwierząt. PWRiL, Warszawa.

Goławski A., Neubauer G. 1996. Badamy zmiany zasięgu kląskawki Saxicola torquata. Orlik 20:12-15.

Grabiński W. 1986. Występowanie kobczyka (Falco vespertinus) w Polsce. Not. Orn. 27:129-135.

Graczyk R. 1959. Badania nad występowaniem i stanem ilościowym kosa (Turdus merula L.) w Polsce. Ekologia polska, A, 7, 3: 55-82.

Graczyk R. 1966. Występowanie drozda śpiewaka (Turdus ericetorum Turt.) w miastach Polski. Przyroda Polski Zachodniej 7: 21-29.

Gromadzki M., Wieloch M. 1983. Distribution and number of the grey-lag goose Anser anser in Poland in the years 1977-1979. Acta orn. 19,7: 155-178.

Gromadzki M., Chylarecki P. Sikora A. 1992 msc. Ptaki lęgowe i zimujące w Polsce: wielkość populacji, trendy i wybiórczość siedliskowa. Ekspertyza dla ICBP.

Gromadzki M., Dyrcz A., Głowaciński Z., Wieloch M. 1994. Ostoje ptaków w Polsce. Biblioteka Monitoringu Środowiska, Gdańsk.

Grzegolec A. 2004. Fauna doliny Bobrzy. Kulon 9: 39-56.

Hejduk J., Markowski J. 2002. Występowanie bociana czarnego Ciconia nigra (L.), cietrzewia Tetrao tetrix (L.) i jarząbka Bonasa bonasia (L.) w regionie łódzkim (Wyniki badań ankietowych). Acta Univ. Lodz., Folia Biol. et Oecol. 1: 217-225.

Hereźniak J., Olaczek R. 1969. Stanowiska zimorodka, Alcedo atthis L. w województwie łódzkim. Chrońmy przyr. ojcz. 25, 1: 25-30.

Huruk S. 1992. Chronione gatunki zwierząt w ŚPN. Parki Narodowe i Rezerwaty Przyrody. t 11, nr 2,3.

Huruk S., Jabłoński B. 1998. Kręgowce Świętokrzyskiego Parku Narodowego. Wyd. Świętokrzyski Park Narodowy.

Huruk S., Jabłoński B. 2000. Kręgowce. W: Cieśliński S., Kowalkowski A. Monografia Świętokrzyskiego Parku Narodowego. Wyd. ŚPN. Bodzentyn – Kraków. 329-342.

Jabłoński B. 1985. Ptaki Świętokrzyskiego Parku Narodowego i jego otuliny. W: Materiały na sympozjum „Fauna Gór Świętokrzyskich”, Warszawa 49-51.

Jagołkowska-Tkaczuk P., Rutkowski R., Keller M., 2005a. Filogeografia jarząbka Bonasa bonasia. Ornitologia polska na progu XXI stulecia – dokonania i perspektywy, Olsztyn, 14-18.09.2005. Materiały konferencyjne, str. 146.

Jagołkowska-Tkaczuk P., Rutkowski R., Keller M., 2005b. Genetyczna weryfikacja taksonomii jarząbka Bonasa bonasia. VI Sympozjum Polskiego Towarzystwa Taksonomicznego pt.: „Zastosowania metod molekularnych w badaniach taksonomicznych”, Włodzimierzów, 19-21.05.2005. Materiały konferencyjne, str. 10.

Jakubiec Z. (red.). 1985. Populacja bociana białego Ciconia ciconia L. w Polsce. Część I. Studia Naturae A 28: 1-262.

Jakubiec Z., Guziak R. 1998. Bocian biały Ciconia ciconia w Polsce w roku 1995 – rozmieszczenie, liczebność, problemy ochrony. Not. Orn. 39: 195-209.

Jakubiec Z., Profus P. 1995. Sytuacja europejskiej populacji puchacza Bubo bubo. Chrońmy przyr. ojcz. 1: 105-106.

Janicki S. 2000. Łowiectwo województwa kieleckiego w latach 1975-1998. Kielce.

Janiszewski T. 1997. Podsumowanie działalności ornitologicznej w regionie łódzkim w roku 1996. Biul. Faun. Polski Środkowej. 1, 3: 3-4.

Janiszewski T. 2001. O zmianach w występowaniu niektórych gatunków ptaków w środkowej Polsce. Biul. Faun. Polski Środkowej – Kręgowce. 1.

Janiszewski T., Włodarczyk R. 1998. Intensywny przelot rybitw białoskrzydłych Chlidonias leucopterus w Regionie Łódzkim. Orlik 34: 20-21.

Janiszewski T., Włodarczyk R. 1998. Rzadkie gatunki ptaków obserwowane na terenie Regionu Łódzkiego w roku 1997. Biul. Faun. Polski Środkowej – Kręgowce. 4, 1: 3-4.

Janiszewski T., Włodarczyk R. 2000. Rzadkie gatunki ptaków obserwowane na terenie regionu łódzkiego w roku 1999. Biul. Faun. Polski Środkowej – Kręgowce. 6, 1: 4-7.

Janiszewski T., Włodarczyk R. 2001. Rzadkie gatunki ptaków obserwowane na terenie Regionu Łódzkiego w roku 2000. Biul. Faun. Polski Środkowej – Kręgowce. 1: 14-22.

Janiszewski T., Kaliński A., Włodarczyk R. 1999. Rzadkie gatunki ptaków obserwowane na terenie Regionu Łódzkiego w roku 1998. Biul. Faun. Polski Środkowej – Kręgowce. 5, 1: 3-6.

Janiszewski T., Markowski J., Michalak P., Wojciechowski Z., Hejduk J. 1991. Rzadkie gatunki ptaków stwierdzone w środkowej Polsce. II. Not. Orn. 32: 117-124.

Jantarski M. 2002. Łabędzie Cygnus sp. na stawach w Górkach. Biul. Pol. Grupy Bad. Łabędzi. 4-5: 69-70.

Jesionowski D., Rybak G. 1997. Cietrzew w Nadleśnictwie Barycz. Łowiec pol. 7.

Jędrak K. 2000. Epitafium dla cietrzewia. Łowiec pol. 4: 22-24.

Jońca E. 1975. O skutkach melioracji w dolinie potoku Kacanki. Chrońmy przyr. ojcz. 31, 6: 22-28.

Katin E. Y. 1911. O nekotorikh ptitsakh Kieletskoi gubernii. Ornitologicheskii Vestnik, Moskwa., 2(1): 41-43, (2): 134-137, (3-4): 224-226.

Katin E. Y. 1912. Perechen ptits Kieletskoi gubernii. Ornitologicheskii Vestnik, Moskwa, 3: 229-236.

Kaczorowski G. 2001. Pierwsze stwierdzenie siewki złotawej Pluvialis flava w Polsce. Not. Orn. 42: 143-144

Kamieniarz R. (2000). Sytuacja populacji bażanta w Polsce w latach 1998-2000 (wyniki monitoringu). W: Kubiak S. (red.). Zwierzyna drobna jako elementy bioróżnorodności środowiska przyrodniczego. Mat. II Krajowej Konferencji Włocławek 7-9 września 2000r. Włocławskie Towarzystwo Naukowe.

Kamieniarz R., Panek M. 1993. Sytuacja zwierzyny w Polsce w ostatnich latach – wyniki monitoringu. Biul. Stacji Badawczej w Czempniu. 1-4:

Kamieniarz R., Panek M. 2000. Leśnictwo. Aneks III. Monitoring wybranych gatunków zwierzyny drobnej w latach 1990-2000. Główny Urząd Statystyczny.

Kahl K., Markowski J. 1985. Wyniki inwentaryzacji gniazd bociana białego w powiecie włoszczowskim w roku 1974. W: Jakubiec Z. (red.). Populacja bociana białego Ciconia ciconia L. w Polsce. Studia Naturae A 28: 152-156.

Kisielewski J., Walankiewicz W. 1973. Notatki ze Świętokrzyskiego Parku Narodowego. Not. Przyr. 10:75.

Kociniak M., Kołudzki Z., Wężyk M. 1997. Inwentaryzacja stanowisk bociana czarnego (Ciconia nigra) na terenie województwa piotrkowskiego w 1997 roku. Maszynopis UW w Piotrkowie Trybunalskim.

Kołudzki Z., Wężyk M., Kociniak M., Zieliński P. 2003. Występowanie bociana czarnego Ciconia nigra na obszarze byłego województwa piotrkowskiego w latach 1994-2001. Chrońmy przyr. ojcz. 59, 4: 5-18.

Komisja Faunistyczna 1996. Rzadkie ptaki obserwowane w Polsce w roku 1995. Not.Orn. 37, 3-4: 301-317.

Komisja Faunistyczna 1997. Rzadkie ptaki obserwowane w Polsce w roku 1996. Not. Orn. 38, 4: 291-311.

Komisja Faunistyczna 1998. Rzadkie ptaki obserwowane w Polsce w roku 1997. Not. Orn. 39: 151-174.

Komisja Faunistyczna 2000. Rzadkie ptaki obserwowane w Polsce w roku 1999. Not. Orn. 41: 293-316.

Komisja Faunistyczna. 2001. Rzadkie ptaki obserwowane w Polsce w roku 2000. Not. Orn. 42: 193-214.

Komisja Faunistyczna. 2003. Rzadkie ptaki obserwowane w Polsce w roku 2002. Not. Orn. 44: 195-219.

Kornatko T. 1958. Doskonały stan kuropatw w kieleckim. Łowiec polski, 24: 14.

Korzeniak J., Zając K., Zając T. 1995. Delta środkowej Nidy – stan aktualny i perspektywy ochrony. Chrońmy przyr. ojcz. 5: 27-46.

Kożuchowski J. 1951. Dzikie kaczki. PWRiL, Warszawa.

Król W. 1977. Obserwacja czapli nadobnej (Egretta garzetta). Not Orn. 18: 51.

Król W., Solarz W., Zając T. 2002. Breeding biology of the sedge warbler Acrocephalus schoenobaenus in the river Nida wetlands (Poland). Biologia 57, 5: 617-625.

Krysztofik E. 1954. Orzeł przedni w gościnie u leśników. Łowiec polski, 11:14.

Krysztofik E. 1957. Inwazja krzyżodzioba świerkowego w Górach Świętokrzyskich. Las polski, 31, 11, 14-15.

Krysztofik E., Pomarnacki L. 1957. Awifauna Góry Chełmowej (Świętokrzyski Park Narodowy). Wszechświat, 2: 41-45.

Krysztofik E., Pomarnacki L. 1957. Ochrona ptaków w uprawach i młodnikach jako środek wzmożenia biologicznej odporności lasu. Sylwan, 8, 30: 32.

Krysztofik E., Pomarnacki L. 1963. Stanowiska bociana czarnego w Kielecczyźnie. Prz. Zool. 7: 267-273.

Krupka J., Pielowski Z. 1982. O ekologizację gospodarki bażantem w Polsce. Wiad. Ekol. 28, 1: 3-16.

Kurowski M., Konofalski M., Czuchnowski R., Profus P. 1995. Stan populacji bociana czarnego Ciconia nigra na Ziemi Radomskiej w latach 1981-1994. Chrońmy przyr. ojcz. 51, 2: 15-28.

Kurzac T. 1990. Osobliwości faunistyczne projektowanego Sulejowskiego Parku Krajobrazowego. Chrońmy przyr. ojcz. 46, 2-3: 62-71.

Kurzac M., Olaczek R., Wnuk Z., Pisarek W., Kurzac T. 1987. Dokumentacja do projektu rezerwatu torfowiskowego „Piskorzeniec”. Inst. Biol. Środ. UŁ. Łódź.

Kus K., Szczepaniak P. 2003. Liczebność sów Strigiformes w Świętokrzyskim Parku Narodowym i jego otulinie. Not. Orn. 44: 64-69.

Kusiak P. 1991. Liczebność puszczyków (Strix aluco) w lasach przysuskich. Not. Orn. 32:139-141.

Kusiak P. 1999. Stan populacji bociana białego Ciconia ciconia w południowej części Mazowsza i na Kielecczyźnie w latach 1994-1995. Kulon 4: 3-36.

Kusiak P., Wilniewczyc P., Tabor J. 1997. Obserwacje dużych stad grubodziobów (Coccthraustes coccothraustes) na Mazowszu i w Krainie Gór Świętokrzyskich. Kulon 1: 78-79.

Kusiak P. 1992. Waloryzacja ornitologiczna doliny rzeki Brzuśni (gmina Gielniów i Drzewica) na całej jej długości. Maszynopis UW w Radomiu.

Kusiak P. 1987. Waloryzacja ornitologiczna doliny Drzewiczki na odcinku od miejscowości Morzywół (gm. Gowarczów) do ujścia do rzeki Pilicy (miejscowość Borowiec, gm. Nowe Miasto nad Pilicą). Maszynopis UW w Radomiu.

Kuźniak S., Lorek G., Lewadnowski M. 1997. Występowanie szczudłaka Himantopus himantopus w Polsce. Not. Orn. 38: 131-139.

Lesser H. 1968. Stan liczebny łabędzi niemych w Polsce. Chrońmy przyr. ojcz. 24, 2: 50-52.

Lewartowski Z. 1984. Zimorodek Alcedo atthis nad Pilicą. Chrońmy przyr. ojcz. 40, 2: 13-23.

Lewartowski Z., Stawarczyk T., Winiecki A. 1986. Występowanie ogorzałki Aythya marila, edredona Somateria mollisima, lodówki Clangula hyemalis, Markaczki Melanitta nigra i uhli Melanita fusca w głębi Polski. Acta orn. 22, 1: 49-92.

Liana A., Jabłoński B., Mikołajczyk W. 1990. Stan fauny Świętokrzyskiego Parku Narodowego, jej walory, zagrożenia i możliwości ochrony. Rocznik Świętokrzyski. 17:135-171.

Lontkowski J., Jermaczek A. 1988. Przeloty i zimowanie błotniaka zbożowego (Circus cyaneus) w Polsce. Not. Orn. 29: 111-121.

Majewska B., Pielowski Z., Serwatka S., Szott. M. 1979. Genetische und adaptative Eigenschaften des Zuchtmaterials zum Aussetzen von Fasanen. Z. Jagdwiss. 25, 4: 212-226.

Maksalon L. (1997). Inwentaryzacja przyrodnicza gminy Krasocin. Maszynopis ŚUW w Kielcach.

Maksalon L. (1998). Inwentaryzacja przyrodnicza gminy Łopuszno. Maszynopis ŚUW w Kielcach.

Maniarski R. 1998. Obserwacja łuskowca (Pinicola enucleator) w Krainie Gór Świętokrzyskich. Kulon 1: 98-99.

Maniarski R. 2004. Pierwsze stwierdzenie sikory lazurowej Parus cyanus w Krainie Gór Świętokrzyskich. Kulon 9: 122-123.

Maniarski R., Misiuna Ł. 1997. Trzecia obserwacja pliszki cytrynowej (Matacilla citreola) w Krainie Gór Świętokrzyskich. Kulon 1:75-76.

Marchlewski J. 1947. Głuszec, cietrzew i jarząbek w Polsce. Łowiec polski 6: 14-15.

Marchlewski J. 1948. Materiały do rozmieszczenia głuszca (Tetrao urogallus (Linn.)), cietrzewia (Lyrurus tetrix (Linn.)) i jarząbka (Tetrastes bonasia (Linn.)) w Polsce. Mat. Fizjogr. Kraju., 13: 1-53.

Markiewicz J. 1973. Zbiór jaj ptaków Pawła Kaczmarczyka. Rocz. Muzeum w Częstochowie. Przyr. 3:113-131.

Markiewicz J. 1965. Z badań nad fauną regionu częstochowskiego. Ziemia Częstochowska, 5: 222-233

Markiewicz J. 1966. Niektóre rzadsze ptaki okolic Częstochowy. Prz. Zool. 10: 407-410.

Markiewicz J. 1966. Stanowiska bociana czarnego w okolicach Częstochowy. Chrońmy przyr. ojcz. 22, 5: 55.

Markiewicz J. 1969. Ptaki okolic Częstochowy W: Studia i materiały ornitologiczne. Rocz. Muz. Górnośl. w Bytomiu 4, 221-237

Markowski J. 1981. Bocian czarny – Ciconia nigra (L.) – na terenie Wyżyny Łódzkiej. Acta Univ. Lodziensis, Folia Zool. et Anthropol. 1: 95-98.

Markowski J. 1982. Ptaki doliny Pilicy – projektowanej strefy krajobrazu chronionego. Ochrona Przyr. 44: 163-217.

Markowski J. 1995. Awifauna lęgowa rezerwatów w Puszczy Pilickiej. Acta Univ. Lodz. 4:3-27.

Markowski J., Suskiewicz B. 1981. Ssaki doliny Pilicy. Acta Univ. Lodz. Folia Zool. Et. Anthropol. 1: 67-97.

Markowski J., Wojciechowski Z. 1977. Występowanie kuraków leśnych na terenie byłego województwa łódzkiego. Not. Orn. 18: 19-25.

Markowski J., Wojciechowski Z. 1984. Rzadkie gatunki ptaków stwierdzone w środkowej Polsce. Not. Orn. 25: 19-25.

Markowski J., Wojciechowski Z. 1998. Kręgowce W: Kurowski K. J. (red.) Sulejowski Park Krajobrazowy. Zespół Nadpilicznych Parków Krajobrazowych. 90-105.

Masłowski M. 1938. Przyczynek do poznania fauny ornitologicznej powiatu Zawiercie. Acta orn. Mus. Zool. Polon. 2: 161-228.

Meissner W., Sikora A. 1996. Występowanie szablodzioba (Recurvirostra avoseta) w Polsce. Not. Orn. 37: 71-81.

Misiuna Ł. 2002. Obserwacja płochacza halnego Prunella collaris pod Kielcami. Kulon 7: 111-112.

Miszczyk A. 1977. Awifauna obszaru miejskiego Kielc na tle warunków ekologicznych i podstawy jej ochrony. Praca magisterska, WSP Kielce.

Nawrocki P. 1984. Ocena walorów ornitologicznych. 1. Doliny Tymianki na odcinku Siekluki – Grodzisko. 2. Doliny Zwoleńki na odcinku Pomysłów – ujście. 3. Torfowiska Pakosław. Maszynopis MUW w Radomiu.

Nowak E. 1958. Rozprzestrzenianie się sierpówki, (Streptopelia decaocto Friv.) w Polsce. Prz. Zool. 2, 2: 87-94.

Nowosad A., Sałata-Piłacińska B. 1987. Nietoperze (Chiroptera) w pokarmie płomykowki, Tyto alba guttata (C. L. Brehm, 1831). Prz. Zool. 2: 221-230.

Olaczek R., Tranda E. 1990. Z biegiem Pilicy. Wyd. Wiedza Powszechna, Warszawa.

Olaczek R., Wnuk Z. 1990. Przedborski Park Krajobrazowy nad Pilicą. Studia Ośr. Dok. Fizjograficznej 18: 21-57.

Olesińska M. 1998. Zespół Parków Krajobrazowych Ponidzia ma już 11 lat. Chrońmy przyr. ojcz. 54, 1: 53-65.

Ochwanowska E., Ochwanowski P. 2002. Jerzy Ćmak. Zestawienie bibliograficzne (opracowania publikowane i niepublikowane) na LXXV-lecie urodzin. Kielce. pp. 61.

Osicki T. 1979. Awifauna okolic Przedborza nad Pilicą ze szczególnym uwzględnieniem torfowiska Piskorzeniec. Praca magisterska, WSP Kielce.

Osicki T. 1998. Ptaki. W: Wnuk Z. (red.) Przedborski Park Krajobrazowy. Zespół Nadpilicznych Parków Krajobrazowych. 127-137.

Osojca G. 2000. Awifauna lęgowa doliny Opatówki w latach 1998-1999. Kulon 5: 61-67.

Pac-Pomarnacki L. 1949. Głuszec i jego ochrona. Łowiec Pol. 3: 5-10.

Panek M. (1998). Use of call counts for estimating spring density of the Grey Partridge Perdix pperdix. Acta Orn. 33: 143-148.

Panek M. (2000). Sytuacja populacji kuropatwy w Polsce w latach 1998-2000 (wyniki monitoringu). W: Kubiak S. (red.). Zwierzyna drobna jako elementy bioróżnorodności środowiska przyrodniczego. Mat. II krajowej konferencji. WTN. 145-154.

Panek M., Kamieniarz R. 1998. Agricultural landscape structure and density of Grey Partridge (Perdix perdix) populations in Poland. Gibier Faune Sauvage, Game Wildl. 15, 4: 309-320.

Papi B. 1966. Dzienniczek obserwacji ptaków w Starachowicach. Prz. Zool. 10: 208-216.

Penczak T. 1967. Remiz pendulinus (L.) w województwie łódzkim. Prz. zool. 11: 74.

Penczak T. 1978. Rozsiedlenie ważniejszych , z punktu widzenia łowiectwa i wędkarstwa, gatunków zwierząt w dorzeczu Pilicy. Stud. Ośr. Dok. Fizjog. PAN w Krakowie, 6: 259-278.

Pielowski Z. 1981. Weitere Untersuchungen uber den Wert des Zuchtmaterials von Fasanen zum Aussetzen. Z. Jagdwiss. 27: 102-109.

Pielowski Z., Kamieniarz R., Panek M. 1993. Raport o zwierzętach łownych w Polsce. Biblioteka Monitoringu Środowiska, Warszawa.

Polak M. 1996. Zgrupowanie ptaków lęgowych Góry Wierzejskiej koło Kielc. Kulon 1: 21-24.

Polak M. 1996a. Stwierdzenie lęgu pliszki górskiej Motacilla cinerea w Górach Świętokrzyskich. Orlik 1996: 12-13.

Polak M. 1997. Duże stada kulików wielkich (Numienius arquata) na stawach w Górkach. Kulon 1: 79-80.

Polak M. 1997a. Pierwsze stwierdzenie sępa płowego (Gyps fulvus) w Krainie Gór Świętokrzyskich. Kulon 2: 211-212.

Polak M. 1998. Pierwsze stwierdzenie mewy trójpalczastej (Rissa tridactyla) w Krainie Gór Świętokrzyskich. Kulon 1: 97.

Polak M. 2000. Liczebność ptaków drapieżnych na powierzchni próbnej w Krainie Gór Świętokrzyskich. Kulon 5: 39-44.

Polak M., Wilniewczyc P. 2001. Ptaki lęgowe doliny Nidy. Not. Orn. 42: 89-102.

Polak M., Szczepaniak W., Zięcik W. 1998. Sprawozdanie z obrączkowania ptaków na stawach w Górkach w latach 1997-1998. Kulon 2:215-217.

Pomarnacki L. 1952. Aklimatyzacja cietrzewi. Łowiec polski 7/8: 13.

Pomarnacki L. 1955. Nieco o jarząbku. Łowiec pol. 7: 6-7.

Pomarnacki L. 1956a. Żurawie w województwie kieleckim. Chrońmy przyr. ojcz 12, 5: 27-28.

Pomarnacki L. 1956b. Zimowiska szpaków z Kielecczyzny. Wszechświat 3: 68-69.

Pomarnacki L. 1956c. Zwrócić głuszca Górom Świętokrzyskim. Łowiec pol. 3: 10.

Pomarnacki L. 1957. Ochrona ptactwa w woj. kieleckim. Przyroda Polska. 1, 9: 12.

Pomarnacki L. 1959a. Ptaki Parku Miejskiego w Radomiu. 15, 1: 41-43.

Pomarnacki L. 1959b. Notatki faunistyczne z Kielecczyzny. Chrońmy przyr. ojcz. 15, 2: 33-35.

Pomarnacki L. 1960a. Rycyk na Kielecczyźnie. Chrońmy przyr. ojcz. 16, 5: 31-33.

Pomarnacki L. 1960b. The fauna of mammals and birds in the reserve. The forest reserve Świnia Góra. State Council for Conservation of Nature, Poland, Kraków, 16: 22-23.

Pomarnacki L. 1960c. Awifauna rezerwatu Świnia Góra. maszynopis.

Pomarnacki L. 1962a. Płochacz pokrzywnica Prunella modularis (L.) w Górach Świętokrzyskich. Not. Orn. 3: 42.

Pomarnacki L. 1962b. Tokowiska cietrzewi na Kielecczyźnie. Łowiec pol. 8:7, 10

Pomarnacki L. 1962c. Wzrost populacji gąsiorka w Łysogórach. Prz. Zool. 6: 76-78.

Pomarnacki L. 1963. Trzy notatki ornitologiczne. Chrońmy przyr. ojcz. 19, 6: 43-44.

Pomarnacki L. 1964a. Cietrzew w województwie kieleckim. Prz. Zool. 8: 271-274.

Pomarnacki L. 1964b. Orzechówka w Górach Świętokrzyskich. Chrońmy przyr. ojcz. 20, 6: 37-38.

Pomarnacki L. 1965a. Stanowisko wąsatki w Kielecczyźnie. Chrońmy przyr. ojcz. 21, 2: 47-49.

Pomarnacki L. 1965b. Obserwacje nad kuropatwami Perdix perdix (L.) na Kielecczyźnie. Not. Orn. 6;2:30-32.

Pomarnacki L. 1966a. Stanowiska lęgowe remiza, Remiz pendulinus (L.) w Kielecczyźnie. Prz. Zool. 10: 217-218.

Pomarnacki L. 1966b. Wiosenny przylot szpaków. Chrońmy Przyr. Ojcz. 22, 5: 45-46.

Pomarnacki L. 1967a. Cietrzew w Kielecczyźnie. Zachodni Poradnik Łowiecki 8,3: 10-12

Pomarnacki L. 1967b. Czarne bociany w Nadleśnictwie Jędrzejów. Chrońmy Prz. Ojcz. 23, 6:49.

Pomarnacki L. 1967c. Jarząbek na Kielecczyźnie. Łow. polski. 23-24: 11, 22.

Pomarnacki L. 1967d. Zloty i zimowiska szpaków w Kielecczyźnie. Prz. zool. 11: 335-337.

Pomarnacki L. 1968. Kuropatwy w lesie. Łow. pol., 17: 14.

Pomarnacki L. 1969a. Ptaki w powiecie radomskim. Chrońmy przyr. ojcz. 6: 51.

Pomarnacki L. 1969b. O łabędziu z dzikich wód. Przyr. pol. 13, 6:9.

Pomarnacki L. 1971a. Cietrzew w Kielecczyźnie. Łowiec pol. 9:6

Pomarnacki L. 1971b. Nowa kolonia mew śmieszek Larus ridibundus w województwie kieleckim. Chrońmy przyr. ojcz. 27, 4: 53-55

Pomarnacki L. 1973. Jarząbek (Tetrastes bonasia L.) w województwie kieleckim. Prz. Zool. 17: 77-79.

Pomarnacki L. 1975a. Bataliony nad Nidą. Chrońmy przyr. ojcz. 31, 4: 60-61.

Pomarnacki L. 1975b. Obserwacja pluszcza Cinclus cinclus (L.) w woj. kieleckim. Prz. Zool. 19: 83.

Pomarnacki L. 1976. Ekspansja cietrzewia Lyrurus tetrix na Kielecczyźnie. Chrońmy przyr. ojcz. 32, 2: 63-65.

Pomarnacki L. 1977. Płochacz pokrzywnica w Kielecczyźnie. Wszechświat 2: 46.

Pomarnacki L. 1980. Ptaki lęgowe woj. radomskiego. Biuletyn Kwartalny RTN, 3: 39-52.

Pomarnacki L. 1982. Ginące gatunki ptaków województwa radomskiego. Chrońmy przyr. ojcz. 38, 4-5: 106-108.

Pomarnacki L. 1984. Maleje stan cietrzewi Lyrurus tetrix. Chrońmy przyr. ojcz. 3: 98-100.

Półtorak M. 1990. Awifauna przełomu Lubrzanki pod Ameliówką i warunki jej ochrony. Praca magisterska, WSP w Kielcach.

Profus P. 1998. Liczebność i aktualny stan terytorialnej ekspansji lęgowej populacji łabędzia krzykliwego Cygnus cygnus w Europie Środkowej. Chrońmy przyr. ojcz. 54, 3: 7-22.

Prończuk J. 1980. Chronić czy osuszać rozlewisko Nidy pod Pińczowem. Przyroda Polska 12: 10-11.

Przybycin M., Przybycin P. 1996. Nalot czyża (Carduelis spinus) w r. 1996. Orlik 17: 5-6.

Ruprecht L. A., Szwagrzak A. 1988. Atlas rozmieszczenia sów Strigiformes w Polsce. Studia Naturae 32. ZOPiZS PAN. Warszawa–Kraków.

Rzępała M. 1988. Badania ptaków drapieżnych w okresie jesienno-zimowym. Sprawozdanie z sezonów 1985/86 i 1986/87. Wyd. WSR-P w Siedlcach.

Rzępała M. 1990. Badania ptaków drapieżnych w okresie jesienno-zimowym. Sprawozdanie z sezonu 1987/88. Wyd. WSR-P w Siedlcach.

Sałata-Piłacińska B. 1977. Ssaki w pokarmie płomykówki (Tyto alba guttata Brehm) z terenu Polski, ze szczególnym uwzględnieniem zachodniej części kraju. Bad. fizjogr. Pol. zach. Ser. C-Zool. 30: 7-27

Sałata-Piłacińska B., Rachowiak P. 1990. Badania nad drobnymi ssakami (Micromammalia) Krainy Świętokrzyskiej. Frag. Faun. 33, 18: 307-334.

Sapalski J. 1862. Pogląd na historię naturalną Gubernii Radomskiej. Kielce.

Serafińska J., Serafiński W. 1957. Kilka rzadszych lub mniej znanych form ssaków z Doliny Nidy. Acta zool. caracov. 9: 207-217.

Sępioł B. 2001. Gniazdowanie dzięcioła dużego Dendrocopos major i innych gatunków ptaków w norach żołny Merops apiaster. Kulon 6: 97.

Sidło P.O. 1996. Waloryzacja przyrodnicza gminy Włoszczowa. Ptaki Aves. Wydział Ochrony Środowiska Urzędu Wojewódzkiego w Kielcach.

Sidło P. O. 1998a. Awifauna rezerwatu Ługi (woj. świętokrzyskie) w roku 1997 i jej ochrona. Przeg. Przyr. 4: 77-85.

Sidło P.O. 1998b. Wyniki wstępnych badań nad ptakami i ich zagrożeniami na terenie stawów hodowlanych w Maleszowej (woj. świętokrzyskie). Przeg. Przyr. 4: 88-93.

Sidło P. O. Stachurski M., Wójtowicz D. 2000. Przyroda województwa świętokrzyskiego. Kielce.

Sidło P. O. 2001. Ptaki rezerwatu „Białe Ługi”. W: Żurek S. (red.). Rezerwat torfowiskowy „Białe Ługi”. 241-248.

Sidło P. O., Błaszkowska B., Chylarecki P. (red.). Ostoje ptaków o randze europejskiej w Polsce. OTOP, Warszawa.

Skubera G. 1989. Awifauna stawów w Rytwianach koło Staszowa i warunki jej ochrony. Praca magisterska, WSP Kielce.

Słupek J. 1991a. Waloryzacja ornitologiczna rezerwatu Ługi. Wydział Ochrony Środowiska Urzędu Wojewódzkiego w Kielcach.

Słupek J. 1991b. Ocena walorów ornitologicznych rozlewisk Nidy na odcinku Umianowice – Sobowice. Wydział Ochrony Środowiska Urzędu Wojewódzkiego w Kielcach.

Soborowski S. 1966. Toki cietrzewi w grudniu. Łowiec polski 3: 14.

Sokołowski J. 1947. Kilka uwag o ochronie i biologii kosa (Turdus merula L.). Chrońmy przyr. ojcz. 7: 9.

Sokołowski J. 1952. Ptaki Gór Świętokrzyskich. Ochrona Przyr., 20: 33-89.

Sokołowski J. 1958. Ptaki ziem polskich. T II. Warszawa.

Sokołowski J. 1960. The mute swan in Poland. State Council for Conserv. of Nature. Warszawa pp. 28.

Sokołowski J. 1972. Ptaki ziem polskich. PWN, Warszawa.

Sokulska E. 1983. Ptaki rezerwatu Karczówka w Kielcach. Chrońmy przyr. ojcz. 39, 3: 45-47.

Solarz W. 1995. Ptaki lęgowe kamieniołomów w województwie kieleckim. Praca magisterska, UJ Kraków.

Solarz W. 1997. Environmental factors shaping bird communities in Quarries. Ochrona Przyr. 54: 141-153.

Solarz W. 2003. Demografia i behawior w populacji rokitniczki Acrocephalus schoenobaenus L. w dolinie Nidy. Rozprawa doktorska. IOP, PAN, Kraków.

Sosnowski J. 1955. Bocian czarny pod Tomaszowem Mazowieckim. Chrońmy przyr. ojcz. 9,5: 43-44.

Sosnowski J. 1991. Fauna ptaków drapieżnych Puszczy Pilickiej. Muzeum w Tomaszowie Mazowieckim. pp. 1-23.

Sosnowski J. Chmielewski S. 1997. Spadek liczebności kraski Coracias garrulus w zachodniej części Mazowsza i na Kielecczyźnie. Przeg. Przyr. 4: 163-172.

Stawarczyk T. 1984. Pojawianie się czapli białej (Egrettta alba) w Polsce w okresie powojennym. Not. Orn. 25: 3-13.

Sułek J. 1997. Pierwsze stwierdzenie warzęchy (Platalea leucorodia) w Krainie Gór Świętokrzyskich. Kulon 1: 73.

Sułek J. 1998. Pierwsza obserwacja bernikli kanadyjskiej (Branta canadensis) w Krainie Gór Świętokrzyskich. Kulon 1: 96.

Sytuacja zwierzyny w Polsce w ostatnich latach. Biuletyn Stacji Badawczej PZŁ w Czempiniu. 1993.

Sygocki J. 2003. Trzecie stwierdzenie trznadla czarnogłowego Emberiza melanocephala w Polsce. Kulon 8: 49-50.

Szabłowski G. 1913. O rozmieszczeniu głuszca w Królestwie Polskim. Łowiec Polski, 15: 200-201, 215, 228-229, 249-251, 264-265.

Szczepaniak P. 2001. Pierwsze stwierdzenie lęgu pliszki górskiej Motacilla cinerea w Świętokrzyskim Parku Narodowym. Kulon 6: 85-86.

Szczepaniak P. 2001. Obserwacja zimujacych pokrzywnic Prunella modularis w Dolinie Bodzentyńskiej. Kulon 6: 94-95.

Szczepaniak W. 1996. Kolejna obserwacja bernikli białolicej (Branta leucopsis) w Krainie Gór Świętokrzyskich. Kulon 1: 54.

Świętorzecki Z. 1959. Wyniki inwentaryzacji głuszców i cietrzewi. Łowiec pol. 7: 3, 12.

Tabor J. 1989. Spotkanie z orłem. Woj. Inf. Kult. Kontakt. 3: 42-43.

Tabor J. 1999. Waloryzacja przyrodnicza Gminy Radoszyce. Maszynopis UW w Kielcach.

Tabor J., Błędowski W. 1998. Ocena wpływu użytkowania Zbiornika Miedzna na jego awifaunę lęgową i nielęgową. Maszynopis UW w Piotrkowie Trybunalskim.

Tabor J., Ciach M., Chmielewski S. 1999. Awifauna Zbiornika Sulejowskiego w okresie lęgowym. Kulon 4: 37-53.

Taczanowski W. 1882. Ptaki krajowe. t 1 i 2. Kraków.

Taczanowski W. 1888. Spis ptaków Królestwa Polskiego, obserwowanych w ciągu ostatnich lat pięćdziesięciu. Pamiętnik Fizjograficzny, Warszawa, 8: 1-46.

Tomal T. 1960. Nowe stanowisko lęgowe bociana czarnego w Kielecczyźnie. Chrońmy przyr. ojcz. 16, 4: 36-37.

Tomkevic N. 1914. Ptitsi Kieletsko-Sandomierskogo kraya. Petrogradskoe Izvestiya lesnego Instituta, Petrograd, 27: 187-307.

Tomiałojć L. 1972. Ptaki Polski, wykaz gatunków i rozmieszczenie. PWN, Warszawa.

Tomiałojć L. 1990. Ptaki Polski, rozmieszczenie i liczebność. PWN, Warszawa.

Tomiałojć L., Stawarczyk T. 2003. Awifauna Polski. Rozmieszczenie, liczebność i zmiany. PTPP „pro Natura”. Wrocław.

Walasz K. (red.). 2000. Atlas ptaków zimujących Małopolski. Małopolskie Towarzystwo Ornitologiczne, Kraków. Pp. 602.

Walasz K., Mielczarek P. 1992. Atlas ptaków lęgowych Małopolski 1985-1991. Biologica Silesiae, Wrocław.

Wieloch M. 1984. Liczebność i rozmieszczenie łabędzia niemego Cygnus olor w Polsce na tle sytuacji tego gatunku w Europie. Acta orn. 20, 2: 187-240.

Wilniewczyc P. 1997a. Przypadek pasożytnictwa pokarmowego kobczyka Falco vespertinus względem pustułki F. tinnunculus. Orlik  22: 10-11.

Wilniewczyc P. 1997b. Zimowanie paszkota Turdus viscivorus w Górach Świętokrzyskich. Orlik 23:19.

Wilniewczyc P. 1997c. Duża koncentracja kwiczołów (Turdus pilaris) w dolinie Nidy. Kulon 1: 82.

Wilniewczyc P. 1997d. Ptaki lęgowe parku im. Staszica w Kielcach wraz z przyległymi terenami zielonymi. Kulon 1:47-51.

Wilniewczyc P. 1998. Pierwsze stwierdzenie orlicy (Larus ichthyaetus) w Krainie Gór Świętokrzyskich. Kulon 1: 97-98.

Wilniewczyc P. 1999. Pierwsze stwierdzenie świstunki żółtawej Phylloscopus inornatus w Krainie Gór Świętokrzyskich. Kulon 4: 73-74.

Wilniewczyc P. 2001a. Pierwsze stwierdzenie myszołowa wschodniego Buteo buteo vulpinus w Krainie Gór Świętokrzyskich. Kulon 6: 86-87.

Wilniewczyc P. 2001b. Wczesny pojaw dzierzby czarnoczelnej Lanius minor pod Kielcami. Kulon 6: 89-90.

Wilniewczyc P., Polak M., Misiuna Ł. 1997. Duże stada potrzeszcza (Miliaria calandra) w Krainie Gór Świętokrzyskich. Kulon 2: 81.

Wilniewczyc P., Jantarski M. 2001. Duża koncentracja pokląskwy Saxicola rubetra na osadnikach Elektrociepłowni Kielce. Kulon 6: 98.

Wilniewczyc P., Szczepaniak W., Zięcik P., Jantarski M. 2001. Ptaki stawów rybnych w Górkach i terenów przyległych. Kulon 6: 3-61.

Wilniewczyc P. 2002. Wyniki badań ilościowych awifauny lęgowej Świętokrzyskiego Parku Narodowego metodą transektu liniowego. Kulon 7: 23-32.

Wilniewczyc P., Polak M. 2002. Awifauna doliny Belnianki pod Daleszycami (woj. świętokrzyskie) w okresie zimowania i przelotów w latach 1995-1996. Kulon 7: 41-72.

Wilniewczyc P., Szczepaniak P. 2003. Liczny pojaw zniczka Regulus ignicapillus w Świętokrzyskim Parku Narodowym w okresie migracji wiosennej. Kulon 8: 50-51.

Włodarczyk L. 1963. Badania nad składem pokarmu płomykówki (Tyto alba guttata Brehm) i      puszczyka (Strix aluco L.) w okolicach Sandomierza w latach 1961/62. Praca magisterska. Zakład Zoologii Systematycznej UAM w Poznaniu.

Wójcik J. D. 1998. Występowanie kraski (Coracias garrulus) w Małopolsce. Kulon 3: 47-55.

Zając T. 1998. Małopolska. W: J. Krogulec (red.). Ptaki łąk i mokradeł Polski (Stan populacji, zagrożenia i perspektywy ochrony. IUCN Poland, Warszawa 283-313.

Zając T. (red.) 1996. Waloryzacja przyrodnicza Nadnidziańskiego Parku Krajobrazowego wraz z waloryzacją form krasowych. Maszynopis w Zarządzie Świętokrzyskich i Nadnidziańskich Parków Krajobrazowych.

Zając K., Zając T. 1999. Fauna Parków Krajobrazowych Ponidzia. Wyd. Zarząd Świętokrzyskich i Nadnidziańskich Parków Krajobrazowych w Kielcach.

Zając T., Solarz W. 2004. Low incidence of polygyny revealed in a long term study of the Sedge Warbler Acrocephalus schoenobaenus in natural wetlands of the S Poland. Acta Orn. 39: 1, 83-86.

Zając R. 1963. Łabędź niemy, Cygnus olor (Gmelin) w północno-zachodniej Polsce. Acta orn. 7, 8: 221-251.

Zawadzka D., Lontkowski J. 1996. Ptaki drapieżne. Dlaczego chronimy. Ekologia. Oznaczanie. Agencja Rekl.-Wyd. A. Grzegorczyk, Warszawa.

Zedlitz O. 1915. Notizen uber die stadtische Vogelsammlungen in Kielce. Ornitologische Monatsberichte, Leipzig, 23:161-167.

Charakterystyka wyszczególnionych biotopów

Ptaki do życia potrzebują żerowisk, bezpiecznego schronienia a także korzystnych warunków do rozrodu. Wybierają środowiska, które zapewnią im potrzebne do przeżycia warunki. W trakcie przeprowadzonych badań wyszczególnione zostały biotopy, na których prowadzono obserwacje charakterystycznych dla tych miejsc ptaków.

Na terenie Starachowic zlokalizowane są trzy zbiorniki wodne. Jeden z nich to wybudowany na rzece Kamiennej, zbiornik zaporowy „Pasternik”. Zbiornik ten wybudowany został w 1920 na rzece Kamiennej. Jego powierzchnia wynosi 52,3 ha. (Urząd Miasta Starach.).Charakteryzuje się bogatą szatą rośliną. Duży obszar Zalewu porasta szuwar właściwy, głównie brzegi i tereny podmokłe, utworzony z roślin wysokich takich jak: trzcina pospolita(Phragmites communis), rodzina traw(Phragmiteae), pałka szerokolistna(Typha latifolia), rodzina pałkowate(Typhaceae), pałka wąskolistna (Typha angustifolia),rodzina pałkowate(Typhaceae),tatarak zwyczajny(Acorus calamus), rodzina obrazkowate(Araceae). Na powierzchni wody zaobserwować można także skupienia rzęs, które występują w kompleksie roślin wodnych i szuwarów nadbrzeżnych. Są to: rodzina rzęsowate (Lemnaceae), rzęsa trójrowkowa(Lemna trisulca), rzęsa drobna(Lemna minor), rzęsa garbata(Lemna gibba). Zalew Pasternik jest ostoją wielu gatunków zwierząt. W okresie wiosny i jesieni stanowi miejsce odpoczynku w ptasich wędrówkach. W okresie lęgowym gnieździ się tu ok. 25 gatunków ptaków (Urząd Miasta Starach.). W dniu 24 października 2005 roku Uchwałą Nr XII/6/05 Rada Miejska w Starachowicach ustanowiła użytek ekologiczny na terenie zbiornika wodnego „Pasternik”. Powierzchnia użytku to 12,6 ha i obejmuje część zbiornika od granicy północno – zachodniej miasta Starachowice, graniczącej z Gminą Wąchock przebiegającej od ul. Kieleckiej, następnie granica użytku biegnie wzdłuż koryta rzeki Kamiennej, załamuje się na wysokości posesji PKP przy ul. Źródlanej 21, przebiegając następnie prostopadle do posesji położonej przy ul. Kieleckiej 38. Zachodnia granica użytku nakłada się na obrzeża zbiornika. Obserwacje awifauny prowadzone były także na odcinku rzeki Kamiennej od „Upustu” do mostu przy hucie, odcinek ok. 1 km. Rzeka ma uregulowane koryto od zbiornika „Pasternik” do mostu kolejowego.

Starachowice ze wszystkich stron otoczone są lasami. Powierzchnia lasów zajmuje 682,2 ha. Lasy w południowej części miasta stanowią obszar Sieradowickiego Parku Krajobrazowego. Znaczącą część Starachowic zajmują obszary zieleni miejskiej. W centrum miasta znajduje się Park Miejski, drugi z badanych biotopów (Mapa 2). Zajmuje powierzchnię 12 ha i ma charakter parku leśnego. Położony na skarpie doliny rzeki Kamiennej o różnicy poziomów ok. 30 m (od 225 do 255 m n.p.m.) i zróżnicowanych spadkach (od 5% do 50%). Park nie charakteryzuje się wyraźną funkcją rekreacyjną. W parku widoczna jest wyraźna przewaga drzewostanu liściastego, z domieszką sosny. Na terenie Parku znajduje się 8 budynków, w tym 3 mieszkalne. Park znajduje się w rejonie ulic: Piłsudskiego, Radomska, Krzosa, Na Szlakowisku.    Inne tereny zieleni miejskiej to zieleń osiedlowa, zakładowa i nasadzenia w pasach dróg. Obejmują one powierzchnię 31,1ha. Obszar Starachowic jest więc bogaty w tereny leśne oraz tereny zieleni.

Zabudowania i tereny zurbanizowane stanowią 39,9% miasta. Zajmują powierzchnię 1 267 ha. W Starachowicach tereny mieszkalne podzielone zostały na 18 osiedli. Znaczną część terenów zamieszkałych stanowią obszary o wysokiej zabudowie. Obrzeża stanowią tereny o zabudowie niskiej, rozproszonej. Cześć miasta zajmuje Specjalna Strefa Ekonomiczna „Starachowice” (168,3420 ha). Tereny te obejmują obszary zabudowane obiektami przemysłowymi: hale produkcyjne, budynki magazynowe, biurowe a także obszary wyposażone w infrastrukturę techniczną, ale bez budynków. Tak zróżnicowane uwarunkowania siedliskowe sprzyjają występowaniu bogatego składu gatunkowego awifauny.

Charakterystyka Starachowic jako powierzchni badawczej

Starachowice to miasto powiatowe znajdujące się w północnej części województwa świętokrzyskiego, dawnym województwie kieleckim. Według podziału fizyko-geograficznego, są one położone w obrębie Wyżyny Kielecko – Sandomierskiej(51°04’N 21°04′ E) (dane Urzędu Miasta Starach.). Powierzchnia Starachowic to około 32 km2. Liczba ludności wynosi 55 126 (dane Urzędu Miasta Starach). Starachowice są miastem, które charakteryzuje się urozmaiconą rzeźbą terenu. Najwyższy punkt to około 264 m n.p.m. a najniższy to około 213 m n.p.m. Miasto przecina rzeka Kamienna, dzieląc je na dwie części. Rzeka ta zasilana jest dopływami rzeki Lubianki i Młynówki a także potokiem Czałczyński Smug znajdującym się w północnej części miasta. Całkowita długość rzeki Kamiennej to 138,3 km. „Kamienna” zbiera wody z obszaru zlewni 2007,9 km, do Wisły wpada w 324,5 km jej lewego brzegu. Przez Starachowice przepływa pomiędzy 90 a 99 km, dzieląc miasto na cześć południową i północną. Na rzece najniższe średnie miesięczne przepływy zaobserwować można we wrześniu. Wzrost przepływów rozpoczyna się w październiku, trwa przez całą zimę z kulminacją w marcu i kwietniu. W tym okresie następują także wezbrania roztopowe. Spadek natężenia przepływu trwa do czerwca.

Awifauna Starachowic dawniej i dziś

         Na podstawie obserwacji awifauny Starachowic w roku 2008, a także w oparciu o dostępną literaturę ornitologiczną, zanalizowano skład gatunkowy ptactwa Starachowic w latach 1936- 2008. Oparto się na wynikach badań B. Papiego z 1936 roku (Papi 1966), K. Bakalarczyk (1977) oraz W. Błońskiego. Wykazano zmiany w składzie i liczebności gatunkowej awifauny jakie zaszły od pierwszych dziesięcioleci XX wieku do roku 2008. Obserwacje prowadzone były w obrębie miasta Starachowice w kilku charakterystycznych dla niego środowiskach: obszar zabudowany, tereny poza zwartą zabudową (łąki, las) oraz obszary wodne. Podstawę do wyodrębnienia tych biotopów stanowiła możliwość obserwacji gatunków ptaków w charakterystycznych dla nich środowiskach. Wyznaczono 4 obszary reprezentatywne.

Były to:

1) zalew „Pasternik” (obszar użytku ekologicznego),

2) odcinek doliny rzeki Kamiennej,

3) Park Miejski,

4) obszar zabudowanej części miasta (ul. Zakładowa, osiedle bloków mieszkalnych oraz ul. Mickiewicza; ul. M. Skłodowskiej, domki jednorodzinne, ogródki działkowe).

Od lat 30- tych XX wieku do lat 70- tych na terenie miasta zaobserwowano obecność 91gatunków ptaków. W latach 30- tych oraz 40- tych XX wieku, B. Papi na terenie Starachowic zaobserwował 83 gatunki ptaków. Natomiast z obserwacji K. Bakalarczyk wynika, że teren Starachowic zasiedlany był jeszcze przez dodatkowych 8 gatunków: trzciniak, trzcinniczek , pustułka , sierpówka , bekas kszyk , rybitwa czarna , cyranka, perkoz rdzawoszyi. Obecnie, liczba gatunków występujących w Starachowicach znacznie wzrosła w porównaniu do cytowanych badań wcześniejszych. Awifauna Starachowic w 2008 roku reprezentowana była przez 129 gatunków należących do 47 rodzin. Zaobserwowano ok. 123 gatunków ptaków lęgowych. W obserwacjach Papiego znaleźć można gatunki ptaków które obecnie nie występują już na terenie Starachowic a pojawiały się w latach 30- tych i 40- tych ubiegłego wieku. Były to miedzy innymi: sieweczka rzeczna , sowa uszata , kraska, pokrzewka jarzębata, droździk, płochacz pokrzywnica, dzierlatka, białorzytka. Badania wykazały, iż na terenie Starachowic przez okres kilku ostatnich lat bardzo wyraźne zmiany w liczebności wykazało kilka gatunków ptaków. Były to: pleszka, makolągwa, dzierlatka, białorzytka oraz kraska. Porównania obserwacji B. Papiego i wyników badań z kilku ostatnich lat, wykazują znaczny wzrost ilości gatunków synantropijnych. Przedstawione badania wskazują na duże zdolności adaptacyjne wielu gatunków ptaków, które mimo znacznej rozbudowy miasta i wzrostu zaludnienia nadal znajdują dla siebie odpowiednie siedliska.